“Hep yarınları bekledi bu insanlar, geldiğini hiç bir zaman farketmediler.” Diyor, Erdem Beyazıt. Şaşkınlık ve suskunluk arası bir dünyada yaşıyoruz. Düşüncemiz, düşüncemizi aktarmaya çalıştığımız dilimiz yaşanmakta olana sahici karşılıklar üretemiyor. Yüzlerce yıllık tarihin çeşitli evrelerinde bilince yönelik bir çok kuşatma ile karşılaştı insanlık. Zamanın yapıcıları olarak Peygamberler, bilgeler ve takipçileri yozlaşmayla gelen donukluğu ve çürümeyi ortadan kaldıran ufuk devrimcileri idi. Geldikleri toplumlara mütevazi bir dil ve sarsıcı örneklikler ile farkında olmayı öğrettiler. Toplumlar doğası gereği -içlerinde zamanı okuyacak önderlere sahip değillerse hızlı bir biçimde kendileri olmaklıktan çıkarak bozulmaya uğrayabilirler. İçinde yaşadığımız dünya, derin mantalite çölleşmesinin getirmiş olduğu bulanıklığı yaşayan bir çağa tanıklık ediyor. İnsan, varlığını oluşturan değerlerden ve bu değerleri ikame eden tecrübelerden soyutlanarak yalnızlaştırılıyor. İnsanın insana emanet olduğu evren tasavvurundan, insan insanın kurdudur seviyesine indirgenen ötekileştirici ve çatışmacı bir dünyaya savrulan bunalımlar çağını yaşıyoruz. Ahlak, erdem ve kendini bilme gibi özdenetimini sağlayan değerler, kurgulanmış, iştihası artırılmış büyük hedeflere kilitlenen ya da yönlendirilen kitleler açısından zûl kabul edilebiliyor. Büyük işler başarmak, kendini ayrıştırarak yarışı önde tamamlamak hesaplarıyla sürdürülen kör mücadele kaygıları, ruhları ve vicdanları köreltiyor. Bu aymazlıkla bayraklaştırılan her türlü değer, yarın için kirli ve kaotik bir dünyanın kapılarını açıyor. İçinde taşıdığı vehim canavarının kendisini bir adım öteye taşıyacağı dürtüsüyle çevresine bakan insanın yaşanan trajediler karşısındaki suskunluğu kalplerini iğvasıyla mümkün olabilir ancak. Ve insanlık felaket hattında kendini oyalamaktan başka bir şey yapmıyor.
İnsanlığın umut vahası olması beklenen İslam coğrafyasında, son bir kaç yüzyılda oluşan travma bir çok boyutuyla Müslüman halkları sersemletiyor. Sürekli biçim değiştiren sömürgeci saldırganlığının arka planında, Müslüman dünyaya ait devasa bilgi birikimi bulunmakta. Bu bilginin oryantalist kalıplarla uygulanma alanı bulmasının gerisindeki saik, eğitim kurumlarımızdaki kompleksli yapı. Zihinsel olarak nesnel olmayı peşinen kabul eden ve şüphesiz bilginin kaynağı olarak gördüğü Batıya göre biçim alan algılama hali doğal olarak tanımlanan açısından kutsal addediliyor. İslam aklı, kadim düşünme geleneğinde, doğal süreçler ve tabii sonuçlar üzerinden ilerlerken, art niyetsiz olarak evrensel iyinin (hikmet ve hakikatin) izini sürmekle kaim idi. Sömürgeci saldırganlığın aklını oluşturan oryantalist bilinç ise sürdürülen askeri, siyasi ya da toplumsal süreçlere meşruiyet kazandırmak adına psikolojik arka plan oluşturmak. Bu arka plan gerçekten de derinlikli ve kapsamlı çalışmalarla ortaya çıkmış, onlarca yıllık bir emeğin ürünüdür. Sonuçta sömürgeciyi “tanımlayan” olarak kodlayan çabalar, ikinci sınıf halklar olarak betimlenen toplumlara eğitim müesseseleri yoluyla aktarıldığında yeni bir türü yaygılaştırdı: Aydın. Bilginin gücünü elinde tutan Batının, ulaşılması gereken “yüksek seviye” ya da bugünün tabiri ile modern olduğunu, her türlü değerin bu şaşkınlık oluşturan “mucize”ye göre şekil alması gerektiğini iman eden “yerli oryantalistler.” İslam topraklarında kurulan modern ulus devletler, batının ilerlemeci-çağdaşlaştırıcı politikalarını devralarak, sömürgeleşme sürecini vahşi olmaktan çıkarıp yerel kalıplara indirgediler. Bu duruma göre Batı güçlü, üstün ve haklı olarak takip edilmesi gereken kutsal yol olarak tedris edildi. Dolayısı ile sömürgeci zihnin dünya halkları için ön gördüğü siyasi, kültürel ve epistemolojik terminoloji, doğrulanması ve uygulanması için koşulsuz kabul görmesi gereken yaşam iksiri haline getirildi.
Ortadoğu’nun son yıllarda içinde bulunduğu açmazın ana ekseni zamanın şartlarına uygun şekilde bu bölgede kurdurulan ulus devletlerdir. Zamanın şartları özellikle vurgulanan durum olarak epistemolojik bir sapmayı ifade eder. Coğrafyayı fiilen işgali altında tutan devletlerin belirlemiş olduğu koşullar çerçevesine çizilen yapay sınırlara kondurulan aşiret temelli devletçiklerin ucu açık biçimde yeni sömürge modelinin unsurları olduğu bilinmektedir. Napolyon’un Mısır seferi ile başlayan Batının özellikle kadim coğrafyaya ilgisi, sistemli ve çok boyutlu araştırmaları beraberinde getirmiş, Batılı bir çok araştırmacı uzun yıllar buyunca en ücra çöl yerleşimlerine kadar giderek, bölgenin siyasi, toplumsal, kültürel ve geleneksel alışkanlıkları başta olmak üzere dil, din, inanç ve düşünüş biçimlerinin ayrıntılı haritalarını çıkarmışlardı. Bu gerçekten de yoğun ve takdir edilir bir çabadır. Bir çok Batılı oryantalistin on yıllarca bölge halklarıyla birlikte yaşamaları, hatta bir kısmının öldürülmelerine rağmen sistemli çalışmayı sürdürmelerinin bir sonucunu yaşıyoruz bugün. O yüzdendir ki İslam hakkında araştırma yapmak isteyen bir bilim adamının çalışma yapacağı, ana kaynaklara ulaşacağı yer Mekke, Medine ya da İstanbul değil Londra ve Paris’tir. Konumuza dönecek olursak, uzun yıllar süren oryantalist çabaların hasılası olarak şimdilerde Ortadoğu’da (Ortadoğu terimi bir oryantalist tanımlamadır) yaşananların alt yapısında kimlerin olduğunu ve kontrolün nasıl sağlandığını anlayabiliriz. Yüzbinlerce Müslümanın kanının aktığı, binlerce tarihi ve kültürel mirasın yok edildiği bir süreçte bölge halklarının Batı’dan başka umudunun olmaması ne kadar vahim bir durumdur.
Yol bulduklarında milyonlarca Müslümanın köle seviyesinde bir yaşam için Batıya kaçacakları bilinmekte. Şu tartışılmaz bir gerçek ki oryantalist aklın öngörüsü ile özellikle İslam halklarının zihnine çeşitli metotlarla kazınan, Batı’nın etkin ve belirleyici olmak onumu bütün boyutları ile devam ediyor. Ve çok acıdır ki Kur’an ayetlerini popülizmin dibini bulmak için birbirlerine kılıç sallar gibi kullanan ve adına din-ilim vs adamı denilen sözde toplum önderi zevat ne bu durumun farkında ne de böyle bir bilince sahip
















