Ne kadar çok konuşuyoruz. Beynimiz ağrıyor. Sesler kendini o kadar çoğaltıyor ki içinde bulunduğumuz halde hayatı ıskalayabiliyoruz. Gözlerimizi ötelere, çok uzaklara dikmemiz her şeyden emin bir edaya sokuyor bizi. Hesapların, ince ayrıntıların ve çok sesliliğin arasında sıkışıp kalan ruhumuzun farkına varamıyoruz. Ötemizde berimizde olan bitenlere baktığımızda, bu bakışın sahici bir görme/gösterilme olabilmesi gibi bir kaygımız yok ya da kalmadı. Verili bir dünyada yaşıyor olmayı kanıksadık. Zihnimiz hiçbir derinliği kabul edemiyor ya da görmek istemiyor. Bu derinlik olmayınca ‘bilgisi yalnızca Allah’ta olan’ ruhun körleşmeye başladığını ve hatta çürümeye yüz tuttuğunu bilemiyoruz. İlahi yanımız kocaman bir boşluğa dönüşüyor ve olan bitenlerin heyulasında kayboluyoruz. Benliğimizi oluşturan esas denge parçalandığı anda her türlü saldırıya açık bilinç çölleşmesi ile karşı karşıyayız demektir. Bu körleşme biçimi gerçekliğin bizlere sunduğu açıya denk düşüyor. Sahiden bakabilen bir göz olmanın sorumluluğu ve bu sorumluluğun üzerimize düşürdüğü yük canımızı sıkıyor. Bu yüzden ruhun kalkışmasını örten her sıradanlık daha albenili geliyor. Derinliğini yitiren ‘anlama ve anlamlandırma melekemiz ’ sanrıların kucağında polemikler, retorikler ve uğultular çerçevesinde oluşturulan kalıplara mahkum ediliyor. Artık çoğumuz ruh sızısından bahsetmiyoruz. Bir çok boyuttan üzerimize boca edilen bilgi, bu bilginin kurguladığı yapay evren, insan oluşumuzu ‘hırs ve haz’ merkezli olarak yeniden tanımlıyor. Bu tanımlamaya ‘hız çağı’ gibi bir zaman kategorisi de eklendiğinde insan kendini vareden bütün boyutlardan koparak tek boyutlu bir canlı haline indirgeniyor. Böylesi bir canlının ruha ihtiyacı var mı? Ya da ruhu varsa bunu önemser mi? Veya önemsese bile hakikat denen yüksek halin, hayatında karşılık bulması için çaba gösterebilir mi?Çok konuşuyoruz. Çünkü ne kadar çok konuşursak özgürlük alanımızın o denli geniş olduğunu fısıldanıyor bize. Önümüze atılan her düğümü çözmeye yönelik bir yaşam kodumuz var. Bizi ilgilendirsin ya da ilgilendirmesin, durup dinlenmeden sürdürülen ilkesiz ve içeriksiz bir çaba bu. Belki de bir an sustuğumuzda, kendimizi dinlediğimizde, içimizden yüreklerimize doğru akacak ince bir sızının gerçekliğimizi sorgulatması ile yüzyüze kalacağımız endişesi. Varlıkların en şereflisi olmak hakikatinin bizlere yüklediği sorumluluktan, kurgulanmış gerçeğin imajinatif dünyasına kaçarak kurtulmak istiyoruz. Böylesi bir dünya sürekli değişen, kalıptan kalıba giren, muhatabını yani insanı varoluş dinamiklerinden uzaklaştırmak için her türlü işveyi devreye koyabilen küresel ölçekli bir tasarımı öngörüyor. Oluşturulan bu kombinasyon, insanlığı tarihin hiçbir döneminde yaşanmamış bir dünya tasavvuruna çağırıyor. Bütün ilkeleri belirlenmiş, ayrıntıları hesaplanmış aynı zamanda iyi kategorize edilmiş bir yapı bu. İnsanlığın yüzyıllar boyu taşıdığı değerleri arkaik görüp reddeden ve adına ‘etik’dediği ilahi olandan yalıtılmış, her duruma göre sürekli değişen ve dönüşen lakin tek bir merkez tarafından biçimlendirilen verilerle inşa edilen bir yaşam modeli… İnsanlığın ilerlemesi ve mutluluğu adına sürdürülen ancak insanı bireyleştirerek yalnızlaştıran, böylelikle savunmasız/her türlü komploya açık hale getiren korkunç bir mekanizma.Hikmetin rahminde olgunlaşmamış her bilgi insanoğlunu idraksiz bir nesneye dönüştürür. Dünyevileştirilmiş zihinler, küçük hesapların arasında gitgellerle tanımlanmış köleler üretir. Mümin oluşumuzun bizlere kazandırdığı yüksek irfan hali ile yeryüzünü okumamız, hayatı ilahi hakikat ve adalet merkezli sınamamız gerekirken, kimliğimiz ve kişiliğimiz sekülarize edilerek çevremizde olan bitenleri dünya tamahı üzerinden tanımlıyoruz. Böyle olunca hakikatin üzerimize düşüreceği rahmet ve bereket halesi kaybolup gidiyor. Kuru ve yoz ideallerle, kör ve şaşkın bir biçimde bizler için kurgulanan büyük-albenili hapishanelerde kendimizi tüketmeye başlıyoruz. Oysa Rabbi “oku” dediğinde, “ben okuma bilmem” diyen Resulüne şöyle sesleniyor: “Yaradan Rabbinin adıyla oku!” Çünkü okumak ancak Allah ile ünsiyet halinde olanı hakikate eriştirir. Hakikatin kapısında basiret ve feraset adlı iki ilahi-evrensel ilke bekler: Basiret, bizler için kurgulanan gerçeğin ötesini görebilmek ve feraset, dünyada olup biteni fark edebilmek. Yaşanmış ya da yaşanan binlerce vakıa arasından bizleri daha çok ilgilendirdiği için Kerbela Vakıası ile bunu misallendirir isek meramımız daha ayan hale gelir. Bilinir ki ilahi hikmetini yitirmiş ve dünyevi bir tarz almış Emevi saltanatına her türlü uyarıyı yapmasına rağmen süregelen istibdada karşı Peygamber torununun iki halden birini tercih etmesi gerekiyordu. Ya olan biteni kader belleyip yaşanan zamanın gerçekliği diyerek ölümüne kadar sessiz sedası bir hayat sürmesi ya da ümmet denilen çok sesli ve çok renkli topluluğu tek boyuta indirgemeyi sistemleştirenleri ifşa etmesi ve uyarması. İkincisine talip olundu. Zor olanına, meşekkat gerektirenine… Vakıanın miheng noktası kendisine çağrıda bulunan bir kentin, Kufe halkının Peygamber torununa karşı tutunduğu tavırda gizli. O’nunla zulme karşı birlikte hareket etmek ve adalet üzere bir yaşam oluşturmak üzere ahitleşenler aslında iki seçenekten birini tercih etmekte idiler. Ya var olan gerçekliği yani sistemi elinde tutan ve denetleyen gücü itirazsız kabul etmek ya da hakikate teslim olarak kurulu düzenle çatışmak. Tarih, karar noktasına gelindiğinde gerçekliğe teslim olduklarını bize bildiriyor. Bu misalden hareketle insanlık tarihinin hakikat ile gerçeklik arasında gidip geldiğini söyleyebiliriz. Tıpkı torunu hakikati seslendirdiği için şehid edilen Hz. Muhammed’in mücadelesinde olduğu gibi. Hakikat ilahi olan tarafından insanı kuşatan bir durum iken gerçeklik, dünyevi bir kurgu olarak karşımıza çıkıyor.
Konuşuyoruz çünkü içinde yaşadığımız gerçekliği inşa edenler, mugalatanın yani laf kalabalığının ve görüntünün arkasında özgürlüğü, adaleti ve sahici duruşu eriten, etkisizleştiren devasa bir makine gibi geleceğimizi planlıyorlar. Konuşmalarımızda hikmetli bir sözü ya da gözlerimizin ‘basir’ yani bize dayatılanın ötesine bakabilme ufkunu tespit ettiklerinde tehlike arz ediyoruz demektir. Yaşadığımız dünyada bizimle oldukça uyumlu ve paylaşmacı bir üslup takınmalarının bizlerde oluşan vahim bir maraz yüzünden olduğunu söyleyebiliriz. Bu maraz hakikatin yüreklerimize indireceği mükellefiyetten kaçıyor olmamızdır. Bu hal, hakikatin bilgisi yani Vahyin ve bu bilginin ifadesi olan hikmetli duruşun yani Peygamber halinin her boyutta incelendiği, araştırıldığı, bilimsel tezgahlarda irdelendiği bir zamanda oluşmuşsa, durup düşünmek gerekir. Kutsallarımıza seküler zihnin argümanları ve bilimsel bilginin modları ile yaklaşanlardan popüler-pragmatik gerçeklikten başka bir şey beklememek gerekir. Ki ülkemizde ehlileştirilmiş, çok konuşan ve çok araştıran yığınlarca bilimsel kitleden neden irfan ve hikmet sadır olmadığını, dünyayı çekip çeviren mantalitenin, her türlü bilgiye detaylarına kadar hakim olanlardan neden hiç rahatsızlık duymadığını sorgulamak gerekmez mi? Bilgi, akademik makyavelistlerin elinden kurtarılıp, ilim sahipleri tarafından hikmetin kozasında dokunmadıkça bu kısır döngü devam edip gidecek. Ruhu çölleştiren, aklı, kalbin iradesinden kopararak sistemli bir biçimde dünyevileştiren bir üslup içerisinde her türlü kutsal argüman, dönüştürülüp, uyumlu hale getirilir ki süregelen durum tam da budur. Batı medeniyetini, ‘tarihte hiçbir insani gaye üzerine kurulmamış tek medeniyet’ olarak gören, ürettiği bilimi ise ‘tabiatı depo ve çöplüğe çeviren bir anlayış, aynı zamanda insanı her türlü ilahi boyuttan koparıp sakat bırakan bir işleyiş- olarak tanımlayan Roger Garaudy’nin de işaret ettiği gibi: “Bu bilim çok dar bir uzmanlaşmaya götürür. Çarkın dişlileri haline gelmiş uzmanların çoğunluğunun sorumluluğu reddetmesine yol açar. Bu çarkın içindeki uzmanlar, hedeflenen gayelerden habersizdirler ve onlar, gaye sanki makinenin işlemesiymiş gibi, kendilerine sadece ‘nasıl’ sorusunu sorar, asla ‘niçin’ sorusunu sormazlar.” İlke olarak küresel köyün koyunu olmayı kabullenmiş akademik bir perspektif, yeryüzünde inşa edilmeye çalışılan global piramite taş taşımaktan başka bir duruş oluşturamaz.
Bu gün dünyada yapılmak istenen toplumsal düzenleme değil Müslümanlara, bütün insanlığa karşı sofistike bir saldırıyı içinde barındırıyor. İnsanoğlunun tarihsel olarak tecrübe ettiği ve reddettiği her türlü bayağılaşma kapitalizm kültürü adı altında nesillerimize enjekte ediliyor. Sürekli kamçılanan alışkanlıkların bir sonucu olarak itaatkar ve iki yüzlü bir yaşam tarzı, insan oluşumuzun bizlere kazandırdığı değerler sistemini aşındırıyor. Bu tür bir köle ahlakı çevremizde olup bitenlere karşı duyargalarımızı köreltiyor. Örneğin yanıbaşımızda ya da uzaklarda meydana gelen trajedileri, akıp giden tv görüntülerinden ibaret bir film seyreder gibi izliyoruz. Bu ‘görme körlüğü’ dür ve vicdanlarımızın çürümesine yol açmaktadır. Özellikle biz Müslümanların, inancımızın gerektirdiği sorumluluklar, tüketim denen azgın bir sürecin içerisinde sistemli olarak erozyona uğruyor. Bu öylesine bir vesvese ki sanki bizlere öngörülen bu kurgulanmış sistem aynı zamanda tabularımızı da oluşturuyor. Müslüman muhayyile, hesabı kitabı yapılarak uygulamaya konulmuş ve adına liberaldemokratik kapitalizm denilen bu heyulanın ötesini algılayamıyor, anlamıyor ya da içinde bulunduğu konformist düzlemden kopmak istemiyor. Özellikle
Müslümanların coğrafyasında yaşanmakta olan gelişmeler bunu açıkça gösteriyor. Soğuk savaş döneminde kalma kaba diktatörlerin ortadan kaldırılması süreci Müslümanlar açısından yeni bir umut ve ufuk. Ancak sis dağıldığında ortaya çıkacak olan devasa, kutsal olan ne varsa üretim-tüketim ilişkilerinde çerçevesinde yeniden tanımlayan organizmaya karşı duygusallıktan öte bir önerimiz ve teklifimiz bulunmuyor. Geleceğin dünyasını kuran küresel müşrik zihin, içesinde kimlik ve kişiliğinden soyutlanmış, refleksleri sterilize edilmiş Müslüman toplumların da yer alabileceği, sürece katkı sağlayabileceği, kendilerini ifade edebileceği bir alanı da barındıran bir dünya kurguluyor. Adına muhafazakârlık denen bu konsept, küresel kapitalist sistemin bir alt düzeneği olarak Müslüman kitleleri cemaatler denilen büyük ‘kul sistemlerinde’ kayıtsız, şartsız ve insani duruşu örselenmiş kişiliklerden oluşan yığınlar halinde tutmanın alt yapısını inşa ediyor.
İnsanoğlunun içinden geçtiği süreç, değerlerini kendisinin belirlediği ve her an manipüle edilebilir bir gerçekliğe işaret ediyor. Bu gerçeklik, anlam dünyalarını mekanik ilişkiler ağıyla oluşturan, sayısal verilerle inşa edilmiş, görüntülerin iğvasına teslim olmuş, ‘hırs ve haz’ üzerinden kendini tanımlayan bir durum. Böylesi bir aşama, yeryüzünde süregelen sağmal sömürüye, milyonlarca insanın açılık ve sefalet içerisinde ölüme terkedilmesine, küresel ölçekli hırsızlığa ve ölçüleri çok uluslu şirketler tarafından belirlenmiş bir yaşam tarzına iman ettikten sonra herkesin kendi dini ritüellerini yaşayabileceği esasına dayanıyor. Oysa Müslüman bilinci, ilahi bir denge içerisinde kendini gerçekleştirmeye azmettiğinde, üzerine düşen sorumluluğun ilk basamağını varlıkların en şereflisi olarak dünyayı yorumlamak oluşturuyor. Yeniden ve buradan başlamak gerekiyor.
