Akıl bir meşaledir.
Kör için göz, ölü vücut için can, dilsiz için sözdür.
Allah’a sığın, onun emrine itaatsizlik etme!
Allah’tan ne gelirse ona razı ol!
Anlayış ve bilgi çok iyi şeydir;
eğer bulursan, onları kullan ve uçup göğe çık.
Bak, doğan ölür; ondan, eser olarak, söz kalır;
sözünü iyi söyle! ölümsüz olursun.
Başkasının zararını isteme, kendin de zarar verme;
hep iyilik yap, kendi heva ve heveslerine hakim ol.
Bu dünya renkli bir gölge gibidir, onun peşine düşersen kaçar;
sen kaçarsan o seni kovalar..
Bütün halka içten gelen merhamet göster.
Bütün iyilikler bilginin faydasıdır.
Bilgi ile göğe dahi yol bulunur.
Büyüklük taslayan, kibirli ve küstah adam, tatsız ve sevimsiz olur; kibirli insanın itibari günden güne azalır.
Çok dinle fakat az konuş. Sözü akıl ile söyle ve bilgi ile süsle.
Dâima iyilik yap ki, kendin de iyilik bul
Diline ve gözüne sahip ol, boğazına dikkat et;
az ye, fakat helal ye.
Eğer kendine candan bağlı birisini arıyorsan, sözün kısası, kendinden daha candan birini bulamazsın.
Elini uzatarak gökteki yıldızları tutsan ve başın göğe değse bile, sonunda sen yine yerdesin.
Ey asil insan! insanlığı elinden bırakma;
insanlığa karşı daima insanlıkla muamele et.
Ey nimet sahibi olan kimse, şükret.
Şükredene Tann nimetini artırır.
Fenalık cahillikten doğar, hastalıklar kötülükler hep aynı noksanlıktan ileri gelir. Fakat tedavi ile hastalara şifa verilebilir; terbiye ile kötüler iyi edilebilir; okumak yoluyla da bilgisizlere bilgi verilmiş olur.
Gönlünü ve dilini doğra tut!
Gurur faydasızdır, o insanları kendinden soğutur.
Alçak gönüllülük ise insanı yükseltir.
Halka faydalı ol, onlara zarar verme!
Hangi iş olursa olsun, sen onu tatlı dille karşıla;
her işte tatlı dil kullanırsan saadet sana bağlanır.
Hangi işe girersen, önce sonunu düşün;
sonu düşünülmeyen işler, insana zarar getirir.
Her bakımdan tam zengin olmak istersen, kanaatkar ol.
Böylece kendi nasibini elde etmiş olursun.
Hiç bir işte acele etme, sabırlı ol, kendini tut;
sabırlı insanlar arzularına erişirler.
Huzur istersen zahmet ile birlikte gelir.
Sevinç istersen kaygı ile birlikte bulunur.
İnen yükselir, yükselen iner, parlayan söner ve yükselen durur.
İnsan, binlerce yaşasa, arzu ettiği şeylere kovuşsa bile, yine dileği bitmez.
İnsana insanlığı nispetinde mukabelede bulun. Böyle mukabelede bulunduğu için, insana insan adı verilmiştir.
İnsan nadir değil, insanlık nadirdir.
İnsan az değil, doğruluk azdır.
İnsanı dil kıymetlendirir ve insan onunla saadet bulur. İnsanı dil kıymetten düşürür ve insanın dili yüzünden başı gider.
İnsanların seçkini insanlığa faydalı olan insandır.
Halk nazarında muteber kimse, merhametli olan insandır.
İşi adaletle yap, buna gayret et; hiç bir zaman zulüm etme; Allah’a kulluk et ve O’nun kapısına yüz sür.
İyi hareket et, kötülerin zararlarını ortadan kaldır!
Kimin sana biraz emeği geçerse, sen ona karşılık daha fazlasını yapmalısın.
Kötülük değersiz bir şey olduğu için, onu yapan da değersizdir.
Kötülük edersen, kötülüğün kaışılığı pişmanlıktır. Elinden gelirse, kötülüğün inadına iyilik yap.
Menfaat sandalyeye benzer; başında taşırsan seni küçültür, ayağının altına alırsan seni yükseltir.
Öfke ve gazapla işe yaklaşma;
eğer yaklaşırsan, ömrü heder edersin.
Yalnız kendi menfaatini gözeten dosta gönül bağlama.
Fayda görmezse, sana düşman olur, ondan vazgeç.
KUTADGU BİLİG’den
